Blog

Waarom vraagt organisatieverandering soms om een onverwachte innerlijke ontwikkeling van bestuurders en leidinggevenden?

Wanneer de verandering die je wilt realiseren ook iets van jezelf vraagt

Over de innerlijke ontwikkeling die soms nodig blijkt om een verandering in je organisatie werkelijk mogelijk te maken.

Je weet wat je wilt bereiken.

Misschien wil je dat de samenwerking binnen je organisatie wezenlijk verbetert. Dat er een andere cultuur ontstaat. Dat hardnekkige patronen worden doorbroken of dat de organisatie zich verder kan ontwikkelen.

Je ziet waarom verandering nodig is. Je bent ervan overtuigd dat die verandering belangrijk is en je bent bereid erin te investeren.

Er worden gesprekken gevoerd. Er ontstaat een richting. Mensen gaan met elkaar aan het werk.

En toch kan gaandeweg blijken dat er meer nodig is dan je aanvankelijk had voorzien.

Niet alleen van de mensen om je heen.

Ook van jezelf.

Wat je niet had voorzien

Wanneer je een verandering wilt realiseren, richt je aandacht zich op wat er in de organisatie anders moet.

Op de samenwerking, de onderlinge verhoudingen, de manier waarop mensen verantwoordelijkheid nemen of de gewoonten die in de loop van de jaren zijn ontstaan.

Je ziet wat niet meer werkt en wat je daarvoor in de plaats wilt laten ontstaan.

Maar terwijl je aan die verandering werkt, kun je ontdekken dat er ook iets in jezelf aandacht vraagt.

Niet omdat je onvoldoende overtuigd bent van het belang van de verandering. Je kunt er volledig achter staan en je er met grote betrokkenheid voor inzetten.

Toch kun je op momenten merken dat je eigen reacties, overtuigingen of vanzelfsprekendheden verbonden zijn met wat je in de organisatie probeert te veranderen.

En soms blijkt die verbinding dieper te liggen dan je had kunnen vermoeden.

Wat je zover heeft gebracht

In de loop van je leven en werk ontwikkel je manieren om met mensen, verantwoordelijkheden en moeilijke situaties om te gaan.

Je vormt overtuigingen over wat belangrijk is. Over hoe je verantwoordelijkheid neemt, hoe je met spanningen omgaat en wat er van je wordt verwacht.

Veel daarvan heeft je geholpen om te komen waar je nu bent.

Misschien heb je geleerd om onder moeilijke omstandigheden door te zetten. Om snel te handelen wanneer iets vastloopt. Om problemen op te lossen of verantwoordelijkheid te nemen wanneer anderen dat niet doen.

Misschien zijn juist die eigenschappen belangrijk geweest voor wat je hebt opgebouwd en bereikt.

Maar wat je in een eerdere fase heeft geholpen, hoeft niet in iedere nieuwe situatie hetzelfde effect te hebben.

Een verandering in de organisatie kan iets anders van je vragen dan wat je gewend bent te doen.

Dat kun je verstandelijk begrijpen.

Maar het werkelijk onder ogen zien, en ervaren wat het voor je betekent, is iets anders.

Wanneer de verandering persoonlijk wordt

Soms begint het met iets wat iemand tegen je zegt. Over een situatie die jij heel anders hebt ervaren.

Misschien herken je jezelf niet in wat je hoort.

Je weet wat je bedoelde. Je kent de omstandigheden. Je weet hoeveel aandacht je aan de situatie hebt besteed en waarom je hebt gehandeld zoals je deed.

Je zou het kunnen uitleggen.

En misschien doe je dat ook.

Toch kan er iets blijven hangen van wat de ander heeft gezegd.

Want stel dat die ander werkelijk iets ervaart wat jij niet hebt gezien? Dat jouw handelen, ondanks je bedoelingen, een ander effect heeft dan je voor ogen had?

Je kunt begrijpen wat er wordt gezegd en tegelijkertijd merken dat het moeilijk is om het werkelijk toe te laten.

Maar zo’n persoonlijke confrontatie hoeft niet uit een gesprek met een ander voort te komen.

Soms merk je zelf dat bepaalde situaties je onverwacht sterk raken. Dat je telkens in een vergelijkbare spanning terechtkomt, terwijl je juist iets anders probeert te bereiken. Of dat je iets wat je jarenlang vanzelfsprekend vond, niet meer op dezelfde manier kunt blijven zien.

Misschien ontdek je dat je reactie op een situatie verbonden is met iets wat veel verder teruggaat dan het vraagstuk waar je nu voor staat.

Met ervaringen die je hebben gevormd. Met overtuigingen die diep verankerd zijn geraakt. Met wat je van jezelf verwacht of met de betekenis die bepaalde verantwoordelijkheden voor je hebben.

En soms komen persoonlijke thema’s naar voren die je niet eerder, of niet op deze diepte, hebt hoeven aankijken.

Wat aanvankelijk een verandering in de organisatie leek, raakt dan aan iets wezenlijks in jezelf.

Wanneer begrijpen niet voldoende is

Zo’n ontdekking kan veel teweegbrengen.

Je kunt begrijpen dat een andere manier van omgaan met een situatie nodig is, terwijl je tegelijkertijd merkt hoe moeilijk het is om werkelijk ruimte te maken voor wat je hebt ontdekt.

Misschien roept het onzekerheid op. Of verdriet, boosheid of verwarring. Misschien raakt het aan iets wat je lange tijd houvast heeft gegeven, zonder dat je je daarvan volledig bewust was.

Soms kun je nog niet eens onder woorden brengen wat er in je gebeurt.

En toch vraagt het aandacht.

Niet omdat je persoonlijke ontwikkeling als doel had toen je aan de verandering begon, maar omdat je gaandeweg kunt ontdekken dat wat je in jezelf tegenkomt van betekenis is voor wat je in de organisatie wilt bereiken.

Dat kan een ingrijpend proces zijn.

Het vraagt ruimte om toe te laten wat je ontdekt, ook wanneer dat moeilijk te verenigen is met hoe je jezelf of een situatie altijd hebt gezien.

Om te verdragen wat dat besef teweegbrengt, zonder het onmiddellijk weg te verklaren of op te lossen.

Om te onderzoeken wat je raakt en waarom. En soms om iets los te laten wat lange tijd een belangrijke plaats in je leven heeft gehad.

Ondertussen gaat het werk in de organisatie door. Je blijft beslissingen nemen, gesprekken voeren en omgaan met de mensen met wie je de verandering wilt realiseren.

Juist in die situaties kan zichtbaar worden hoe datgene wat in jezelf verandert, doorwerkt in de organisatie.

Ruimte voor een andere ontwikkeling

Wat jarenlang houvast heeft gegeven, laat zich niet altijd eenvoudig loslaten.

En wat ervoor in de plaats kan komen, is niet altijd meteen zichtbaar.

Soms ontdek je pas door iets anders te proberen wat er nog moeilijk is. Soms lukt het om in een situatie anders te handelen, terwijl je in een volgende situatie opnieuw wordt geraakt door iets wat je dacht te hebben losgelaten.

Gaandeweg kun je leren ruimte te geven aan iets wat je eerder niet kon toelaten. Anders om te gaan met gevoelens of onzekerheden die je voorheen uit de weg ging. Of iets los te laten zonder te ontkennen welke waarde het voor je heeft gehad.

Misschien ontdek je dat je meer kunt dragen dan je eerder voor mogelijk hield.

Niet doordat alles wat je heeft gevormd zijn waarde verliest, maar doordat je mogelijkheden zich verruimen.

In wat je kunt zien en toelaten. In hoe je omgaat met wat je raakt. In wat je kunt verdragen, loslaten en dragen.

En in de keuzes die daardoor mogelijk worden.

Die ontwikkeling blijft niet noodzakelijk beperkt tot jezelf.

Ze kan zichtbaar worden in gesprekken die anders verlopen. In situaties waarin je niet meer vanzelfsprekend reageert zoals voorheen. In de ruimte die ontstaat voor andere perspectieven, andere keuzes of een andere manier om met spanningen om te gaan.

Dat kan ook iets veranderen in de verhoudingen tussen mensen.

Niet doordat jouw persoonlijke ontwikkeling op zichzelf de organisatie verandert, maar doordat je anders kunt deelnemen aan de situaties waarin die verandering vorm moet krijgen.

Het resultaat dat je voor ogen hebt

Je begon met een verandering die je in je organisatie wilde realiseren.

Betere samenwerking. Andere verhoudingen. Een organisatie die verder kan groeien of zich op een wezenlijk andere manier kan ontwikkelen.

Dat resultaat blijft belangrijk.

Maar onderweg kun je ontdekken dat het realiseren ervan niet alleen vraagt om andere afspraken, structuren of manieren van werken.

Het kan ook vragen om een innerlijke ontwikkeling die je bij aanvang niet had voorzien.

Een ontwikkeling waarin persoonlijke thema’s naar voren komen die op een dieper niveau aandacht vragen en waarvan de betekenis voor de gewenste organisatieverandering pas gaandeweg duidelijk wordt.

Niet iedere organisatieverandering vraagt om zo’n proces. En wanneer het wel gebeurt, hoef je vooraf niet te weten wat je zult ontdekken of hoe je daarmee om kunt gaan.

Ook dat kan zich ontwikkelen.

Wat je in jezelf leert toelaten, verdragen, loslaten en dragen, kan nieuwe mogelijkheden openen voor de manier waarop je handelt en voor wat er in de organisatie kan ontstaan.

Om de verandering te realiseren die je voor ogen hebt, kan het nodig zijn om zelf een ontwikkeling door te maken waarvan je bij aanvang nog niet wist dat die van je gevraagd zou worden.